Yazar: Aydın Enes Kayaer
Allah Teala’yı, ne bu dünya gözüyle görebilir ne de doğrudan işitebiliriz. İletişim iki taraf arasında tahakkuk eden bir fiil olduğuna göre görmediğimiz, duymadığımız bir varlıkla iletişim sağlamamız mümkün müdür? Kuşkusuz mümkün dür.
“Resulüm De ki: “Kulluk ve yalvarmanız olmasa, Rabbim size ne diye değer versin?” (Furkan 77) der Yüce Yaratıcı; ve burada dua fonksiyonu önem kazanır.
“Kullarım, beni senden sorarlarsa, (bilsinler ki) gerçekten ben (onlara çok) yakınım. Bana dua edince, dua edenin duasına cevap veririm. O halde, doğru yolu bulmaları için benim davetime uysunlar, bana iman etsinler.” Bakara (186)
Dua lügatte istemek, dilemek, çağırmak, seslenmek, yardım talep etmek ve yalvarmak gibi anlamları ifade eder. Istılahi olarak ise “ İnsanın zaaf ve ihtiyacını görüp, her şeye gücü yeten Allahu Telaya yalvarması, halini arz etmesi, istek ve arzularını bildirmesidir.
Kuran’a göre “kulun bütün benliğiyle Allah’a yönelmesi” ya da “gücü sınırlı ve sonlu bir varlık olan insanın, sınırsız ve sonsuz bir kudret karşısında acizliğini kabul ederek yardım dilemesi” şeklinde tanımlanmaktadır.
Dua; bir kulun, kendisini duyan, derdine derman olan, ona merhamet eden, gücü her şeye yeten yüce yaratıcısına, acizliğini, zayıflığını ve ihtiyacını hissedip yönelmesi, Rabbine yakarışı, ondan bir şeyler istemesidir.
Dua, Allah’la ilişki kurma ve ondan yardım dileme halidir. Dua insana güç veren en önemli psikolojik güdü, ümit-umuttur. İnsan umutsuz-ümitsiz yaşayamaz. Dua eden kimseler Yüce Allah’ın yardımı ve desteği konusunda ümitli kimselerdir. Dua gök kapılarını açan, beyaz ellerimizi dolduran, siyah defterimizi boşaltan büyük güç, dua Allah’ın adını anmak için bir gece yarısı, belki bir seher vakti kulun pişmanlığı, acizliği, düşkünlüğü çaresizliği ve yakarışı.
Dua ibadetin ve kulluğun özüdür, sınırlı varlık olan insanın Kadir-i Mutlakı imdada çağırmasıdır. Dua Ruhun Allah (cc)a yükselmesidir, Kalbin Allah (cc) ile konuşmasıdır. Alemin yaratılma sebeplerinden biridir, Hz. Peygamberin (SAS) ibadetinin ruhudur, esasıdır, Cennetin icadına, ebedi saadetin gelmesine bir sebeptir. Dua bir sesleniştir, bir serzeniştir, bir umuttur, bir kunuttur, bir duruştur, bir sunuştur, yücelere giden yoldur, yolluktur. Rahmanın beklediği kulluktur. Dua diğergâm olma ninnisidir, Dua hüzünlü gönüllerin iniltisidir, umut kapısının tınısıdır, yanan gönüllerin kokusudur, acıyla inleyen gönüllerin âhıdır, yanlışı derinden duyanların vâhıdır, dua en sevgiliye yolculuğun başıdır, kalbi kırık bağrı yanıkların aşıdır, dertli gönüllerden dökülen bestedir, sözde değil, iniltiyle yükselen sestedir. Dua gök kubbede bırakılan bir hoş sedadır, dua günahlara, kusurlara, yanlışlara vedadır, gönülde açılan yeni sayfa, bembeyaz kağıttır, boşa geçen ömre, hatalara ağıttır, dua ruhun zaman ve mekan ötesine miracıdır. Dua arınmış, muştulanmış, gülen yüzün tacıdır. Dua mütevazi, gizli, sessiz, nazik bir yakarıştır. Dua çok yücelerden kendi hata, kusur ve günahlarına bakıştır. Dua yaratanla baş başa hasbihaldir, aczi itiraftır, samimiyettir, içtenliktir. gerisi kıl-u ka dir. Dua ilk insandan, son insana sevgidir, selamdır, dua lal olmuş gönüllerden yükselen sesiz kelamdır, dua emek veren kutlulara hürmettir, vefadır, dua zalimlere zillet, tutkulara vurulan kilittir. Dua mutluluk, saadet, huzur ve safadır, miraca yükselen ruhtan arda kalan mâ siva, mâ verâdır. Duanın ruhi ve bedeni tesiri vardır çünkü bir bakıma en büyük hürmet duygusunun ifade vasıtası olan dua hem ruh hem de beden için tedavi edici büyük bir tesire sahiptir. İnsan kulluk bilincinde olduğu sürece Allah Katında bir değer kazanabilir. Bu yüzden insanın Allah’a yönelmesi, hataları konusunda Allah’a itirafta bulunması ve sadece Allah’tan yardım dilemesi gerekmektedir. Bunun dışında bir davranış tarzı Allah’a karşı büyüklenmektir ki, Kuran’da bunun cezasının sonsuz cehennem olduğu bildirilir.
Her kutlu Peygamberin vazifesi, konumu gereği yaşatılanlardan süzülen dualar bunlar. Yönelişler, arz-ı haller. Her kulun miracı kendine göredir. Dualarımızı hayat tasavvurumuz, tutkularımız, Ruhi yüceliğimiz ve özümüz şekillendirir. Samimi dualarımız halimizi olduğu gibi arz eder.
Elbette duanın boyutları yukarıda verdiğimiz örneklerle sınırlı değildir. Kavli duanın yanında bir de fiili dua vardır ki, asıl niyetin samimiyetle birleşip, eyleme dönüşüldüğü noktada ortaya çıkar. Fiili dua kişinin herhangi bir arzusuna ulaşmak için elinden gelen her şeyi tamamen yapmasını ifade eder. Bunu en güzel açıklayan örneklerinden biri tevbedir. İnsanın işlediği bir günaha karşı tevbe etmesi ve bağışlanma dilemesi sözlü bir duadır. Ancak insanın sorumluluğu bununla bitmemektedir. Kendisini kötülüklerden koruması için Allah’a dua eden insanın, bu konuda bir çaba göstermesi tevbe edip vazgeçtiği kötü davranışına bir daha geri dönmemesi gerekmektedir.
Amellerimizin sonucu; onlar hakkındaki niyet ve isteklerimizi gerçekleştirirken yaşayacağımız gerilim ve heyecana, tembellikten uzak olan sürekli bir gayret ve çabaya bağlıdır. Ne yalnız başına sebeplere sarılarak çalışmak ne de sadece dilden dökülen ama yürekten olmayan, iradenin zorlanmasıyla kopup gelmeyen cümlelerle yalvarıp yakarmak doğrudur. Önemli olan kendimizin ve sınırlarımızın farkında olmak, rabbimizin kudretin sonsuzluğuna inanmak ve bu ikisi arasında sahip olduğumuz tüm imkanları kullanarak irademizin hakkını vermektir.
Sonuç olarak, Allahın rahmetinden ümit kesmeden ona yönelelim ki her iki dünyamızda huzurlu ve mutlu olalım.
