h1

TATARİSTAN’DA BİR İLAHİYAT: RUSYA İSLAM ÜNİVERSİTESİ

Şubat 17, 2007

Yazar: Bünyamin ERUL

67 833 km karelik yüzölçümü, yarısı Tatar ve yarısı Rus olan toplam 3.5 milyonluk nüfusuyla Rusya’ya bağlı özerk bir cumhuriyet Tataristan. İslam’ın bölgeye resmen girişi, M. 922 tarihine rastlar. Fakat 1552’de Kazan Hanlığı’nın Ruslar tarafından yıkılışı ve bölgenin Rus egemenliği altına girişi, Ruslaştırma ve Hristiyanlaştırmayı da beraberinde getirmiştir. Bu dönemde uygulanan asimilasyon politikaları sonucu, camiler ve medreseler kapatılmış, hak ve hürriyetler alınmış, başta Kazan olmak üzere birçok şehir merkezinde müslümanların yaşamalarına imkan verilmemiş ve müslüman nüfus dağılmıştır. XVIII. asrın sonlarına doğru bu baskılar biraz hafiflemiş, 1788’de Ufa’da bir müftülük kurulmasına, bazı büyük şehirlerde cami ve medreseler açılmasına izin verilmiş, bu da bölgede yeniden dini ve ilmi faaliyetlerin başlamasını sağlamıştır. XIX. yüzyıldan itibaren klasik sistemle faaliyet gösteren medreselerin islahı ve 1885’den sonra usul-i cedid okullarının açılmasıyla bölgede çok heyecanlı bir ilim ortamı oluşmuştur. Bu dönemde Ceditçiler ile Kadimciler (yenilikçilerle gelenekçiler) arasında yapılan tartışmalar, birçok konuda eserin yazılmasına, on küsur ilmi derginin çıkmasına vesile olmuştur.

Ancak 1917’de yaşanan Sovyet İhtilali ile pekçok alim öldürülmüş veya Sibirya’ya sürülmüş, canını kurtarabilenler ise başta İstanbul olmak üzere çeşitli bölgelere göçmek durumunda kalmıştır. Maalesef,  alimlerin yok olmasıyla birlikte sadece ilim değil, iman, ibadet, ahlak ve kültür de ortadan kaybolmuştur.

SSCB’nin dağılmasıyla birlikte 1988’lerde Tataristan’da yeni bir dönem başlamıştır. 70 yıldır İslam’ı unutmuş olan Tatar halkı, müslüman ülkelerden İslam’a davet etme ve dini eğitim vermek amacıyla gelen gruplara teveccüh göstermiş ve böylece yeniden İslam’a yönelmiştir.

1900’lerin başında onbinlerce cami bulunan Tataristan’da, 1917 sonrasında geriye sadece 24 mescid kalmışken, son onbeş yılda topam mescid sayısı 1200’e yaklaşmıştır. Evvelden tek bir medrese varken, bugün 9 medrese ve bir üniversite bulunmaktadır. Başta Kazan olmak üzere büyük şehirlerdeki bu okullarda kız ve erkeklere Arapça ağırlıklı İmam-Hatip Lisesi seviyesinde eğitim verilmektedir.

1998 yılında Kazan’da açılan Rusya İslam Üniversitesi bünyesinde Kur’an Fakültesi,  İslam Hukuku Fakültesi ile Teoloji Fakültesi olmak üzere üç ayrı fakültede dini ilimler öğretilmektedir. Bunlardan ilk ikisi üç dönem mezun vermiştir. Öğretim dili Rusça, Tatarca ve Arapçadır. İlk yıllarda Ürdün, Mısır vb. bazı Arap ülkelerinden gelen hocaların da katkısıyla bilhassa Arapça konusunda nisbeten başarılı bir eğitim gerçekleştirilmiştir. İki yıl hazırlık sınıfından sonra, her fakülte dört yıl eğitim vermekteydi. Bizim girişimlerimiz sonucunda bir yıla indirilen hazırlık sınıfında Arapça derslerinin sayısı artırıldı, mesleğe yönelik dersler ise azaltıldı. Ayrıca imam-hatip olabilmeleri için fakülte mezunu olma şartı getirildi.

Üniversite iki fakültesinde, Kur’an, Kur’an İlimleri, Tefsir, Tefsir Yöntemleri, Ahkam Ayetlerin Tefsiri, Kur’an Kıssaları,  Kıraat İlmi, Tecvid, Hadis, Hadis İlimleri, Akide, Fıkıh, Fıkıh Usulü, Mukayeseli Fıkıh, Ahlak, Siret, Davet Usulü, Feraiz İlmi, Arapça Öğretme Yöntemleri, Şer’i İlimleri Öğretme Yöntemleri, İslam Tarihi, Fırkalar ve Mezhepler, Dinler Tarihi, Çağdaş Düşünce Akımları, İslam ve Felefe, İslam ve Psikoloji, İslam ve Eğitim, İlmi Araştırma Esasları, Hitabet, İslam Kültürü ve Sosyoloji, Meşhur Alimler, Teşri Tarihi gibi temel derslerin yanısıra, Arapça, Rusça, Tatarca, İngilizce ile bilgisayar, spor, ve Tatar kültürü, tarihi ve coğrafyası ile ilgili bazı dersler verilmektedir.

Öğrenciler, ilk iki senede bir ödev, son sınıfta ise bitirme tezi hazırlamaktadırlar. Tezleri Arapça, Rusça veya Tatarca olarak verebilmektedirler. Rusya Hükümeti’nin resmi izni ile açılmış olmasına rağmen, ortaöğretimde din dersleri olmadığı için mezunların imam-hatip olmaktan başka şansları bulunmamaktadır. Bu nedenle öğrencilerden bir kısmı, aynı zamanda başka bir üniversite veya akademi tahsili görmektedirler. Son sınıf öğrencileri Ramazan ayında Tataristan’ın çeşitli bölgelerindeki camilerde bir ay staj ve tatbikat yapmaktadırlar.

Üniversitede şu anda birkaç tanesi dışarıdan olmak üzere toplam otuz kadar öğretim üyesi ile üç yüz kadar öğrenci bulunmaktadır. İlk defa 2004-2005 öğretim yılında 15 bayan öğrenci hazırlık sınıfına başlamıştır. Üniversitede sınırlı sayıda kaynak kitapların bulunduğu ve çoğu bağışlardan oluşan mütevazi bir kütüphane bulunmaktadır. Dört katlı müstakil bir binada faaliyet gösteren üniversitede öğrencilerin çoğu yatılı olarak kalmaktadırlar.

Görünen o ki, öğrencilerden çoğu bu üniversiteye herhangi bir meslek sahibi olmaktan çok, neredeyse bölgede unutulmaya yüz tutmuş olan İslam’ı ve dini ilimleri öğrenmek için gelmekte. Ekseriyeti Tatar olan öğrenciler arasında sayıları fazla olmamakla birlikte, Kırgız, Özbek, Tacik, Çeçen ve Nugay kökenliler de var. Bu yönüyle üniversite, tıpkı bundan yüz sene evvel Kazan’ın misyonunda olduğu gibi, yeniden hem Tataristan’ın, hem de tüm Türki cumhuriyetlerin dini ve ilmi ihtiyacını karşılayacak bir misyon peşindedir. Ayrıca üniversitenin Rusya’nın bilhassa İslam alemiyle giriştiği dış politikalarında sembolik de olsa siyasi bir işlevi bulunmaktadır. Zira İslam aleminden Rusya’ya gelen neredeyse bütün heyetlerce bu üniversite ziyaret edilmekte. Dolayısıyla dini, ilmi ve siyasi fonksiyonu itibariyle üniversitenin Rusya ve Tataristan ve Türk dünyası açısından önemi tartışılmaz.

2004 yılında Diyanet İşleri Başkanı sayın Ali Bardakoğlu’nun bu üniversiteye yaptığı ziyaret ile üniversite Türkiye ile de resmi bağlantı içerisine girmiştir. Yapılan görüşmeler neticesinde üniversite, Türkiye’den her yıl öğretim görevlisi gönderilmesini istemiş ve bunun ilk adımı olarak da benim görevlendirilmem uygun görülmüştür. Böylece Rusya İslam Üniversitesi ile YÖK ve DİB arasında karşılıklı yardımlaşma başlamıştır. Bu cümleden olarak adı geçen üniversite YÖK tarafından Türkiye’deki İlahiyat Fakülteleri ile denk kabul edilmiş ve oradan mezun olan bir öğrenci, AÜ. Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisans yapmak üzere Türkiye’ye davet edilmiştir. Bu üniversiteden mezun olan bazı hocalar ile başarılı talebelerin gelecek yıllarda ülkemizde yüksek lisans ve doktora yapmaları halinde, oradaki ilmi seviyesi yükselteceğinde şüphe yoktur. Üniversite yönetimi, -Rusya’nın verdiği izin nispetinde- Türkiye’deki akademik tecrübeden ve birikimden yararlanmak istemektedir.

Ders programları geliştirmek ve bazı derslere girmek üzere 27.9.2004 ile 23.12.2004 tarihleri arasında üç aylığına gittiğim Rusya İslam Üniversitesi’nde görev yaptığım süre içerisinde 2., 3. ve 4. sınıfların Hadis derslerini Arapça olarak verdim. Özellikle 3 ve 4. sınıflar dersleri rahat bir şekilde takip etmekte, gayet güzel sorular sorabilmekte, sınavlarda da Arapça olarak cevaplar verebilmekte. Arapça açısından oradaki öğrencilerin, bizim öğrencilerden daha başarılı olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Ancak görev yapan hocaların akademisyen olmaması sebebiyledir ki, ilmi bakışaçısı, ufuk genişliği vb. açıdan aynı şeyi söylemek mümkün değildir.

Sonuç olarak bir zamanlar tam bir ilim diyarı olan Tataristan’ın 100-150 sene öncesine nazaran  çok zayıf ve pasif denilecek bu gelişmeler, 30-40 sene öncesiyle mukayese ettiğinizde fevkalade ümit vericidir. Bu tirendin böyle gitmesi halinde zamanla Tatar halkının asli kimliğine dönmemesi, kendi öz kültürüne sahip çıkmaması için bir sebep yoktur. Belki de buranın şartları gereği fazla aktif olmayan dini ve ilmi gelişmeler zaman içerisinde meyvesini verecektir. Nitekim geçen iki asırda yaşamış olan Tatar alimleri hakkında son yıllarda yapılan sempozyumlar ve bazı biyografi çalışmaları Rusça veya Kril harfleriyle Tatarca olarak basılmış, ayrıca bu alimlerin eserlerinden bazıları da neşredilmiştir. Özellikle Tatar dili ve kültürü konusunda heyecan verici bir uyanış gözlenmektedir. Allah’tan niyazımız, hem şehitlerin, hem de alimlerin yatmakta olduğu bu beldede, ilmi ve ilim erbabını yeniden ihya etmesi ve bunun için onlara fırsat ve gayret vermesidir.

Reklamlar

3 yorum

  1. In the Name of Allah, the Most Merciful,

    The Most Beneficent

    DATE :22.08, 2006

    Attn : The Administration

    Subject : Arabic Language learning system for Non-Arabs speakers

    DEAR sirs/ Madames:

    Thank you for the kind attention. With reference to the above subject, we are pleased to introduce ourselves, as a pioneer group who created the first complete learning system of Arabic language for Non-Arabs using the latest multimedia tools and programming techniques.

    “The Green Gate” is an interactive learning environment that depends on a wide range of simple learning tools such as; Video clips, cartoons, drawings, voice samples and automatic tests. Voice recording, writing practice and quizzes are also used in a wide range. It also includes live writing and conversation e-classes.

    Please find attached the document as per the following: –

    1- The Green Gate Introduction. (Attached).

    2- The Characteristics of a Green Gate Instructor. (According to your request.).

    3- Classroom conditions of the green gate. (According to your request.).

    4- Local Associate Agreement. (According to your request.).

    5- Franchising detail. (According to your request.).

    For any further information Kindly contact us without any hesitation. Your prompt action will be highly appreciated.

    Thank you & best regard’s

    The Green Gate
    Sales & marketing manager

    P.o. Box 122429, Jeddah 21332

    Saudi Arabia k.s.a.

    Tel. : + 966 02 6530755 – ext 103

    fax : + 966 02 6517718 – ext 112

    : m_abulnaga@system7-me.com

    URL : http://www.thegreengate.net

    The Introduction:

    DEAR sirs/ Madames:

    The Green Gate is a system aiming at teaching the Arabic Language to non-Arabic speakers. Despite differences in race, religion, and nationalities, Arabic would be the language of communication, instruction and teaching in class and the computer, the medium to fulfill this purpose. This language system is devised to enable a learner attend a class within a group study atmosphere. Competent instructors who are devoted to carry out their tasks in the most appropriate manner frequently assist learners. In such a motivating and learning environment, a learner is involved in a very interactive learning arena in which there is no absentmindedness or distraction, for the learner himself is the major dynamic factor of the class. In such program, it is in the hands of the learner to accelerate the learning and teaching process and frequency of repeating materials in accordance with his skills and capacity.

    The TGG language system contains a number of levels, which are subdivided into units. A learner ends up with an average of 650-700 credit hours. The TGG relies on establishing and running accredited language centers abided by the approved conditions of the system. Also it also relies on professional instructors who keep track of the learners’ learning progress and aid learners through solving problems in language learning.

    Thus, if you are interested in our offer-to work under the supervision of the TGG and its umbrella-we would be more than glad to provide you with necessary data and information appertaining to establishing one or more classrooms to teach Arabic to non-Arabic speakers.

    With our Best Compliments.

    The Green Gate
    Sales & marketing manager

    P.o. Box 122429, Jeddah 21332

    Saudi Arabia k.s.a.

    Tel. : + 966 02 6530755 – ext 103

    fax : + 966 02 6517718 – ext 112

    : m_abulnaga@system7-me.com

    URL : http://www.thegreengate.net


  2. İlginç bir bilgi. Teşekkürler.


  3. Gerçekten ilahiyat fakültesi olarak bilgi veriyorlar mı acaba?



Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: